Bitcoin Nedir ve Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Bitcoin Nedir ve Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

2009 yılında Bitcoin’in mucidi Satoshi Nakamoto, Bitcoin’i birebir, taraflar arası bir elektronik nakit sistemi olarak tanımladı ve bu hala Bitcoin için yapılmış en basit ve kesin tanım olarak kabul ediliyor.

Bitcoin yeni bir ödeneme sistemini mümkün kılan ilk başarılı dijital para birimidir. Bitcoin bir ilki gerçekleştirerek merkezi otoriteye veya aracıya bağlı olmaksızın doğrudan doğruya kullanıcılar arası parasal işlemlerin gerçekleşebileceği bir ağ kurmuştur. Bitcoin aynı zamanda dijital para, kripto para, uluslararası bir para ağı olarak da bilinmekle beraber finans dünyasında devrimsel bir etkiye sebep olarak paraya olan bakış açısını değiştirmiştir. Bitcoin sayesinde taraflar arası para aktarımı herhangi bir merkeze veya aracıya ihtiyaç olmadığı için işlemler 10 dakika civarında bir sürede tamamlanmaktadır. Bunun aksine, kredi kartı ödemeleri tamamlanana kadar bazen haftalar hatta aylar geçebilir.

Tüm Bitcoin işlemleri banka defteri gibi işleyen blok zincirleri tarafından sürekli olarak kaydedilir ve herkes tarafından görülebilir. Madenciler bu işlemleri onaylayıp bu ağı ve sistemi güvenli tutarlarken blok zinciri için harcadıkları elektrik ve emek göz önünde tutularak sistem tarafından 10 dakikalık blok başına yeni Bitcoinler ile ödüllendirilirler.

Bitcoin’ler toplamda 21 milyon adet ile sınırlanmış olup bu sayıdan daha fazla Bitcoin üretmek imkansızdır. Her Bitcoin kendine özel eşsiz bir kayıt koduna sahiptir ve bu nedenle Bitcoin’lerin üretim veya işlemlerinde sahtecilik yapılamaz. Bu da demektir ki bu kota dolduktan sonra hiçbir birey, banka, hükümet veya otorite daha fazla Bitcoin üretme imkanı bulamayacaktır. Bu sınırlı miktar düşünüldüğünde Bitcoin piyasada azaldıkça değeri artacaktır.

Blok Zinciri Nedir?
Blok zinciri, Bitcoin’in dayalı olduğu ve dijital para ağını birlikte tutan sistemdir. Herkese açık büyük bir banka defteri gibi çalışır. Bu sistemde yapılan işlemler ‘’madenciler’’ tarafından onaylanırken, bu işlemlerin hepsinin kaydı sürekli olarak kaydedilir. Blok zincirindeki tüm işlemler şeffaftır ve herkes tarafından takip edilebilir. Öyle ki, isteyen kişi blok zincirindeki bugüne kadar yapılmış ilk işlemi bile görüntüleyebilir.
Bitcoin Madenciliği Nedir?
Bitcoin madenciliği basitçe altın madenciliğinin dijital olanı olarak düşünülebilir. Madencilik süreci özel bilgisayarlarla matematiksel problem ve fonksiyonları çözmeye dayanır. Bu problemler, madencilerin blok zinciri sistemindeki işlemleri onaylamasına yardımcı olur. Madenciler blok zincirindeki işlemleri onaylandıkça sistem tarafından ödüllendirilirler. Bu sayede, madenciler hem Bitcoin üretmiş hem de sistemin güvenliğini ve işlevselliğini sağlamış olurlar.
Nasıl Bitcoin Alım-Satımı Yapabilirsiniz?
Bitcoin’leri farklı yollarla satın alabilirsiniz. İnternet üzerinden kredi kartı, banka hesabı, Paypal gibi araçlarla çevrimiçi olarak döviz bürosu mantığı ile çalışan ve Bitcoin alım-satımı yapan siteler üzerinden Bitcoin almak mümkündür. Bunun yanı sıra, Bitcoinler dünya genelinde bulunan ATM benzeri Bitcoin veznelerinden yerel olarak da satın alınabilirler. Aynı alım sürecinde olduğu gibi Bitcoin satarken de çevrimiçi Bitcoin alım-satımı yapan siteleri kullanabilirsiniz. Bitcoin alımı yapılan yerel Bitcoin veznelerinin bazılarında Bitcoin satışı yapılabilmesine olanak sağlayan sistem olmasına rağmen, çoğu yerel Bitcoin veznesi yalnızca Bitcoin satışı yapıyor. Bunun yanı sıra bireysel olarak gerçek kişilerle de Bitcoin alım-satımı yapabilirsiniz fakat bu tarz bireyler işlemlerde güvenlik unsuruna çok dikkat edilmelidir. Bunun yanında Bitcoin cüzdan uygulamaları ve adresleriyle Bitcoin ödemelerini kolayca yapabilirsiniz. Bilgisayarınızı veya akıllı telefonunuzu kullanarak Bitcoin alım-satımı yapabilir ve herhangi bir birey veya satıcı ile parasal işlemler gerçekleştirebilirsiniz. Bitcoin cüzdan adreslerinizi numaralarıyla, kare kodlarıyla veya temassız teknolojiyle kullanabilirsiniz. Bitcoinle yapılan işlemlerin masrafları bilinen diğer tüm banka, kredi kartı ve havale işlem masraflarından çok daha düşüktür. Hiçbir banka, devlet veya aracı bu denli ucuz bir servisi sunamaz.
Bitcoin Anonim midir?
Bitcoin’e ait yapılan tüm işlemler kaydedilir ve bunları herkes takip edilebilir fakat sistemde sadece Iban benzeri hesap numaraları görünür durumdadır ve işlem yapanların şahsi isimleri bulunmaz. Bu nedenle Bitcoin genellikle anonim olmakla, kanun dışı para transferi ve vergi kaçakçılığını kolaylaştırmakla suçlanmaktadır. Fakat Bitcoin tam olarak anonimdir denilemez. Çünkü isim içermese bile aynı adresten yapılan işlemler, bu işlemlerin sıklığı, satın alınan hizmet ve ürünler belirli bir sıklıkla yapıldığı zaman bir kullanım kalıbı ve düzeni oluşturur. Böylece bu işlemleri inceleyen herhangi bir analist işlemlerin sahibinin gerçek kimliğine ulaşabilir. Bu bağlamda Bitcoin kullanıcıları anonim olmaktan çok takma isim kullanan kimseler olarak da görülebilir. Kimliğini anonim tutmak isteyen Bitcoin kullanıcıları her bir işlem için farklı adres kullanabilirler. Bu durum kullanıcıların gerçek kimliğini açığa çıkarmayı zorlaştırsa da kullanıcılar hiçbir şekilde %100 anonim sayılmazlar. İster istemez her kullanıcı işlemlerinde bir belirli aksiyonları tekrarladıkları için ortaya çıkan işlem kalıbı incelenerek kullanıcıların kimliklerine ulaşılabilir. Bu sayede sistemde hırsızlık ve dolandırıcılığın önüne geçilebilmektedir.
Bitcoin Fiyatları Neden Sürekli Değişiyor?
Bitcoin fiyatları piyasadaki arz-talep doğrultusunda değişiyor. Son zamanlarda Bitcoinin popülerliğinin artması sonucu Bitcoin’e olan talep de doğru orantılı olarak arttı. Bu sebeple Bitcoin’in değerinde ciddi artışlar oldu. Piyasadaki arz-talep dengesi de ortaya çıkan yeni haber ve olaylara bağlı olarak değişiyor.

Altcoin Nedir?

Dünya’da Bitcoin’e olan ilginin yükselerek artması bitcoin türevlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.

*Altcoin (Alt + Coin): “Alt” İngilizice’de Altervative kelimesinin kısaltması olarak kullanılarak “Altcoin” kavramı üretilmiş ve “alternatif coin” anlamında kullanılmaktadır. Bu bağlamda Altcoin, Bitcoin’in ardından ortaya çıkan ve Bitcoin haricindeki Blockchain teknolojisini kullanan diğer tüm digital para birimlerine verilen genel isimdir. Örneğin daha önceki bir paragrafta adı geçen ve American Express tarafindan kullanılmaya başlanan “Ripple” bir Altcoin türüdür. Günümüze 200’den fazla Altcoin türü bulunmakta ve bu Altcoin’ler’ Bitcoin exchange (alım-satım) sitelerinde yoğun olarak ilgi görmektedirler. Farklı exchange (alım-satım) sitelerinde her türden Altcoin’i bulunmayabilir. Bu durum farklı Altcoin’lerin farklı değere, özelliklere, market hacmine ve arz-talep dengesine sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Bitcoin’in yanında diğer Altcoin’lere kesinlikle yatırım yapılması gerekirken, hangi Altcoin veya Altcoin’lere yatırım yapılacağı kararında bu değişkenleri göz önünde bulundurmak faydalı olacaktır.

Bununla birlikte bazı Altcoin’ler, Bitcoin’in sunamadığı bazı yenilik ve avantajlar sunarak dijital piyasadaki popülerliklerini artırmaya ve Bitcoin ile rekabet etmeye çalışmaktadırlar. Örneğin bir Altcoin olan Ripple’ın transferi için gereken süre Bitcoin’inkinden çok daha kısadır. Darkcoin ise kullanıcıların tamamen anonim işlemler yapabilmesini sağlamaya çalışmaktadır.

Bir Altcoin olan Ethereum ciddi bir ivme kazanarak dikkatleri üzerine çekti. JP Morgan ve Credit Suisse gibi dev bankaların yanı sıra Microsoft ve Samsung gibi teknoloji lideri firmaların aktardığı kaynaklar da Ethereum’un başarısını güçlendiriyor.

Kripto para cüzdan çeşitleri ve bunların özellikleri hakkında bilgiler:

Kripto para cüzdanları adından da anlaşıldığı gibi Bitcoin, Ethereum, Litecoin ve diğer Kripto paralarınızı depolayabilmenizi sağlayan yazılımlara denir. Kripto para cüzdanları soğuk ve sıcak cüzdanlar olmak üzere iki ana tipe ayrılırlar. İnternete bağlı olan cüzdanlara ‘’sıcak cüzdan’’, internete bağlı olmayan cüzdanlara ise ‘’soğuk cüzdan’’ denir. Bu bağlamda sıcak cüzdanlar online olduğu için bu cüzdanlardan anlık işlemler yapabilirken, soğuk cüzdanlar buna olanak sağlamazlar. Fakat sıcak ve soğuk cüzdanların farklı özelliklerinden kaynaklanan farklı avantaj ve dezavantajları vardır.

Sıcak ve soğuk cüzdanlar da kendi içinde farklı cüzdan türlerine ayrılırlar. Sıcak cüzdanlar ‘’masaüstü’’, ‘’mobil’’, ve ‘’web’’ cüzdanı olmak üzere üçe farklı çeşide ayrılırlar. Soğuk cüzdanlar ise ‘’kağıt’’, ‘’donanım’’, ve ‘’beyin’’ cüzdan olmak üzere üçe farklı çeşide ayrılırlar.

a) Masa Üstü Cüzdanları:

Masaüstü cüzdanlarının kendilerine ait web siteleri vardır ve bu sitelerden cüzdan yazılımı yüklenir. Yazılım yüklendikten sonra bilgisayara kurulumu yapılır ve bu noktadan sonra cüzdanın bütün kontrolü size aittir. Masaüstü cüzdanları da kendi içinde ‘’SPV müşterisi’’ ve ‘’API cüzdanı’’ olmak üzere iki farklı cüzdan tipine ayrılır. SPV müşterisi, API cüzdanlarının yaptığı gibi ‘’blok zincirini’’ cüzdanınıza yüklemezler. Bu yüzden ‘’SPV müşterisi’’ cüzdanlarının yüklenmesi ve kurulumu kolaydır. ‘’Block zinciri’’ o kripto paraya ait bütün para transfer bilgilerini içeren veriye denir. ‘’API cüzdanını’’ bilgisayarınıza kurdunuz zaman, bu paraya ait tüm veriler sizin bilgisayarınızda depolanır. Verilen bilgisayarınızda kaplayacağı alan şu anda yaklaşık olarak 100 gb’ın üzerindedir ve bu veri her geçen gün büyümeye devam etmektedir. Bu verinin (blok zincirinin) bilgisayarınıza yüklenmesi haftalar, hatta aylar alabilir. Yüklemede geçecek zaman dilimi, sizin internet hızınıza ve bilgisayarı ne kadar süre açık tuttuğunuzda göre değişir. Blok zinciri yüklendikten sonra, cüzdan kendini kripto para ile eş zamanlar. Eş zamanlama işlemi bittikten sonra da hesabınızda ne kadar para olduğunu görebilirsiniz.

b) Web Cüzdanları:

Web Cüzdanlarına internet tarayıcınız üzerinden ulaşabilirsiniz. Tüm web cüzdanlarının kendine ait bir web sitesi vardır. Bu web siteleri kendi cüzdanınızı kurmanıza olanak sağladığı gibi kripto para alım-satım imkanı da sunarlar. Bu bağlamda bir nevi kripto para borsası gibi çalışırlar. Web cüzdanlarınızı, ‘’e posta doğrulama’’, ‘’iki faktörlü kimlik doğrulama’’, ‘’SMS doğrulama’’ ve ‘’multi-imza’’ yöntemleri ile güvence altına alabilirsiniz. Multi-imza yöntemi çok bilinen bir yöntem olmadığı için bunu kısaca açıklamakta fayda var. Multi-imza yöntemi aktif olduğu zaman hesabınıza birden fazla kişiyi ortak edebilirsiniz. Böylece, ortak açılan hesaptan para transferi yapmak istediğinizde sadece tüm ortakların da onay verdiği koşullarda para transferini gerçekleştirebilirsiniz. Web cüzdanlarında paranızın tamamını saklamanız önerilmemekle birlikte, web cüzdanlarını kullanırken yukarıda bahsi geçen bütün koruma yöntemlerini kullanmanız tavsiye edilir. Fakat bu güvenlik yöntemlerini kullanmamıza rağmen paranız yine risk altındadır. Çünkü her web cüzdanı bir web sitesine ve şirkete bağlıdır ve bu şirketlerin batma veya hacklenme ihtimalleri göz ardı edilmemelidir.

c) Mobil Cüzdanlar:

Mobil cüzdanlar adından da anlaşıldığı üzere akıllı telefonlara kurulup yüklenen Kripto para cüzdanlarıdır. API cüzdanlarının yaptığı gibi blok zincirlerini cihazınıza yüklemezler. Bazı mobil cüzdanların kendilerine ait web cüzdanları da mevcuttur.

a) Kağıt Cüzdanlar:

Kağıt cüzdanlarda Kripto para adresleri ve özel anahtarlar kağıda yazılır. Bunları bankalardan aldığınız makbuzlar gibi düşünebilirsiniz. Bütün bilgileriniz kağıt üzerine yazdıldığı için paranızı hackerlara (internet korsanlarına) karşı korumanıza gerek kalmaz. Web cüzdanlarında da olduğu gibi özel anahtarlar ve şifreler sadece sizde saklı kalır. Bir kağıt parçasını güvende tutmak, bir bilgisayarı güvende tutmaktan çok daha kolay olduğu için kağıt cüzdanlar en güvenilir kripto para cüzdan çeşitlerinden biridir.

b) Beyin Cüzdanları:

Beyin cüzdanların ana prensibi cüzdanınız tarafından üretilen özel anahtarı kağıda yazmadan aklınızda tutmanızdan geçer. Özel anahtarlar, hatırlanması zor rastgele seçilmiş harfler ve numaralardan oluşur. Bilgisayar özel anahtarınızı daha kolay hatırlamanız için özel anahtarınızı 8 veya daha fazla kelimeden oluşan şifre deyimine dönüştürür. Şifre deyiminizi hiçbir gizliliği olmayan telefon numaranız, ilk öğretmeninizin adı ya da doğduğunuz yerin adı gibi kelimelerden oluşturabilirsiniz. Böylece şifrenizi hatırlayabilmeniz daha da kolaylaşır. Böyle bir sistemde birileri ancak sizi zorla şifrenizi söyleterek hesabınıza ve kripto paralarınıza erişebilir. Bu nedenle bu yöntem en güvenilir kripto para depolama şekli olarak gözükse bile şifrenizi unuttuğunuz zaman bir daha hesabınıza erişemeyeceğinizi göz önünde bulundurulduğunda bu sistem en riskli para depolama şekli olarak da görülebilir.

c) Donanım Cüzdanlar:

Donanım cüzdanları sadece kripto para korumak için üretilmiş şifreli usb cihazlardır. Oldukça küçük aygıtlardır ve bu yüzden yanınızda kolaylıkla taşıyabilirsiniz. Donanım cüzdanlar çevrim dışı tutulurlar ve üst düzey şifreleme yöntemleri ile korunurlar. Cüzdanınızı kullanmak İstediğiniz zaman internete bağlanırsınız. Aygıt internete bağlandığı zaman üreticileri tarafından şifreleme yöntemleri ile güncellenir. Donanım cüzdanları hem kullanımı kolay hem de güvenilir olduğu için en popüler kripto para cüzdanı olarak görülebilir. Bunun yanında donanım cüzdanları kurulum işlemi esnasında sizin için özel anahtar üretirler ve bu anahtarı ile cüzdanınızı güvence altına alabilirsiniz. Yani donanım cüzdanınıza bir zarar geldiğinde (kırıldığında, kaybolduğuna vs.) özel anahtarınızı kullanarak kripto paralarınıza erişebilirsiniz.

Sonuç olarak cüzdanınızın güvenliği artıkça kullanışlılığı (işlem yapabilme hızı) azalır. Bu sebeple yüksek miktarda yatırım amaçlı aldığınız kripto parayı daha güvenilir cüzdanlarda (soğuk cüzdanlar) depolamanız önerilirken internette alışveriş yapmak için kullanacağınız az miktarda kripto parayı daha az güvenli fakat kullanımı daha kolay olan cüzdanlarda depolamanız işlem hızı açısından daha çok işinize yarayabilir. Genelde kripto para cüzdanı bulunduran bilgisayarlar hackerlar tarafından otomatik olarak tespit edilir ve daha çok saldırıya uğrarlar eve eğer özel anahtarınız hackerların eline geçerse cüzdanınızın güvenliği ortadan kalkar. Bu yüzden eğer bilgisayarınız üzerinden işlem yapacaksanız, bilgisayarınızı antivirüs ve firewall programları ile güçlü bir biçimce korumanız gerekmektedir. Bununla beraber şunu da unutmamak gerekir ki bilgisayarınıza yüklediğiniz cüzdanın güvenliği sizin bilgisayarınızı nasıl kullandığınıza bağlı olarak da değişir.