Kripto para cüzdan çeşitleri ve bunların özellikleri hakkında bilgiler:

Kripto para cüzdanları adından da anlaşıldığı gibi Bitcoin, Ethereum, Litecoin ve diğer Kripto paralarınızı depolayabilmenizi sağlayan yazılımlara denir. Kripto para cüzdanları soğuk ve sıcak cüzdanlar olmak üzere iki ana tipe ayrılırlar. İnternete bağlı olan cüzdanlara ‘’sıcak cüzdan’’, internete bağlı olmayan cüzdanlara ise ‘’soğuk cüzdan’’ denir. Bu bağlamda sıcak cüzdanlar online olduğu için bu cüzdanlardan anlık işlemler yapabilirken, soğuk cüzdanlar buna olanak sağlamazlar. Fakat sıcak ve soğuk cüzdanların farklı özelliklerinden kaynaklanan farklı avantaj ve dezavantajları vardır.

Sıcak ve soğuk cüzdanlar da kendi içinde farklı cüzdan türlerine ayrılırlar. Sıcak cüzdanlar ‘’masaüstü’’, ‘’mobil’’, ve ‘’web’’ cüzdanı olmak üzere üçe farklı çeşide ayrılırlar. Soğuk cüzdanlar ise ‘’kağıt’’, ‘’donanım’’, ve ‘’beyin’’ cüzdan olmak üzere üçe farklı çeşide ayrılırlar.

a) Masa Üstü Cüzdanları:

Masaüstü cüzdanlarının kendilerine ait web siteleri vardır ve bu sitelerden cüzdan yazılımı yüklenir. Yazılım yüklendikten sonra bilgisayara kurulumu yapılır ve bu noktadan sonra cüzdanın bütün kontrolü size aittir. Masaüstü cüzdanları da kendi içinde ‘’SPV müşterisi’’ ve ‘’API cüzdanı’’ olmak üzere iki farklı cüzdan tipine ayrılır. SPV müşterisi, API cüzdanlarının yaptığı gibi ‘’blok zincirini’’ cüzdanınıza yüklemezler. Bu yüzden ‘’SPV müşterisi’’ cüzdanlarının yüklenmesi ve kurulumu kolaydır. ‘’Block zinciri’’ o kripto paraya ait bütün para transfer bilgilerini içeren veriye denir. ‘’API cüzdanını’’ bilgisayarınıza kurdunuz zaman, bu paraya ait tüm veriler sizin bilgisayarınızda depolanır. Verilen bilgisayarınızda kaplayacağı alan şu anda yaklaşık olarak 100 gb’ın üzerindedir ve bu veri her geçen gün büyümeye devam etmektedir. Bu verinin (blok zincirinin) bilgisayarınıza yüklenmesi haftalar, hatta aylar alabilir. Yüklemede geçecek zaman dilimi, sizin internet hızınıza ve bilgisayarı ne kadar süre açık tuttuğunuzda göre değişir. Blok zinciri yüklendikten sonra, cüzdan kendini kripto para ile eş zamanlar. Eş zamanlama işlemi bittikten sonra da hesabınızda ne kadar para olduğunu görebilirsiniz.

b) Web Cüzdanları:

Web Cüzdanlarına internet tarayıcınız üzerinden ulaşabilirsiniz. Tüm web cüzdanlarının kendine ait bir web sitesi vardır. Bu web siteleri kendi cüzdanınızı kurmanıza olanak sağladığı gibi kripto para alım-satım imkanı da sunarlar. Bu bağlamda bir nevi kripto para borsası gibi çalışırlar. Web cüzdanlarınızı, ‘’e posta doğrulama’’, ‘’iki faktörlü kimlik doğrulama’’, ‘’SMS doğrulama’’ ve ‘’multi-imza’’ yöntemleri ile güvence altına alabilirsiniz. Multi-imza yöntemi çok bilinen bir yöntem olmadığı için bunu kısaca açıklamakta fayda var. Multi-imza yöntemi aktif olduğu zaman hesabınıza birden fazla kişiyi ortak edebilirsiniz. Böylece, ortak açılan hesaptan para transferi yapmak istediğinizde sadece tüm ortakların da onay verdiği koşullarda para transferini gerçekleştirebilirsiniz. Web cüzdanlarında paranızın tamamını saklamanız önerilmemekle birlikte, web cüzdanlarını kullanırken yukarıda bahsi geçen bütün koruma yöntemlerini kullanmanız tavsiye edilir. Fakat bu güvenlik yöntemlerini kullanmamıza rağmen paranız yine risk altındadır. Çünkü her web cüzdanı bir web sitesine ve şirkete bağlıdır ve bu şirketlerin batma veya hacklenme ihtimalleri göz ardı edilmemelidir.

c) Mobil Cüzdanlar:

Mobil cüzdanlar adından da anlaşıldığı üzere akıllı telefonlara kurulup yüklenen Kripto para cüzdanlarıdır. API cüzdanlarının yaptığı gibi blok zincirlerini cihazınıza yüklemezler. Bazı mobil cüzdanların kendilerine ait web cüzdanları da mevcuttur.

a) Kağıt Cüzdanlar:

Kağıt cüzdanlarda Kripto para adresleri ve özel anahtarlar kağıda yazılır. Bunları bankalardan aldığınız makbuzlar gibi düşünebilirsiniz. Bütün bilgileriniz kağıt üzerine yazdıldığı için paranızı hackerlara (internet korsanlarına) karşı korumanıza gerek kalmaz. Web cüzdanlarında da olduğu gibi özel anahtarlar ve şifreler sadece sizde saklı kalır. Bir kağıt parçasını güvende tutmak, bir bilgisayarı güvende tutmaktan çok daha kolay olduğu için kağıt cüzdanlar en güvenilir kripto para cüzdan çeşitlerinden biridir.

b) Beyin Cüzdanları:

Beyin cüzdanların ana prensibi cüzdanınız tarafından üretilen özel anahtarı kağıda yazmadan aklınızda tutmanızdan geçer. Özel anahtarlar, hatırlanması zor rastgele seçilmiş harfler ve numaralardan oluşur. Bilgisayar özel anahtarınızı daha kolay hatırlamanız için özel anahtarınızı 8 veya daha fazla kelimeden oluşan şifre deyimine dönüştürür. Şifre deyiminizi hiçbir gizliliği olmayan telefon numaranız, ilk öğretmeninizin adı ya da doğduğunuz yerin adı gibi kelimelerden oluşturabilirsiniz. Böylece şifrenizi hatırlayabilmeniz daha da kolaylaşır. Böyle bir sistemde birileri ancak sizi zorla şifrenizi söyleterek hesabınıza ve kripto paralarınıza erişebilir. Bu nedenle bu yöntem en güvenilir kripto para depolama şekli olarak gözükse bile şifrenizi unuttuğunuz zaman bir daha hesabınıza erişemeyeceğinizi göz önünde bulundurulduğunda bu sistem en riskli para depolama şekli olarak da görülebilir.

c) Donanım Cüzdanlar:

Donanım cüzdanları sadece kripto para korumak için üretilmiş şifreli usb cihazlardır. Oldukça küçük aygıtlardır ve bu yüzden yanınızda kolaylıkla taşıyabilirsiniz. Donanım cüzdanlar çevrim dışı tutulurlar ve üst düzey şifreleme yöntemleri ile korunurlar. Cüzdanınızı kullanmak İstediğiniz zaman internete bağlanırsınız. Aygıt internete bağlandığı zaman üreticileri tarafından şifreleme yöntemleri ile güncellenir. Donanım cüzdanları hem kullanımı kolay hem de güvenilir olduğu için en popüler kripto para cüzdanı olarak görülebilir. Bunun yanında donanım cüzdanları kurulum işlemi esnasında sizin için özel anahtar üretirler ve bu anahtarı ile cüzdanınızı güvence altına alabilirsiniz. Yani donanım cüzdanınıza bir zarar geldiğinde (kırıldığında, kaybolduğuna vs.) özel anahtarınızı kullanarak kripto paralarınıza erişebilirsiniz.

Sonuç olarak cüzdanınızın güvenliği artıkça kullanışlılığı (işlem yapabilme hızı) azalır. Bu sebeple yüksek miktarda yatırım amaçlı aldığınız kripto parayı daha güvenilir cüzdanlarda (soğuk cüzdanlar) depolamanız önerilirken internette alışveriş yapmak için kullanacağınız az miktarda kripto parayı daha az güvenli fakat kullanımı daha kolay olan cüzdanlarda depolamanız işlem hızı açısından daha çok işinize yarayabilir. Genelde kripto para cüzdanı bulunduran bilgisayarlar hackerlar tarafından otomatik olarak tespit edilir ve daha çok saldırıya uğrarlar eve eğer özel anahtarınız hackerların eline geçerse cüzdanınızın güvenliği ortadan kalkar. Bu yüzden eğer bilgisayarınız üzerinden işlem yapacaksanız, bilgisayarınızı antivirüs ve firewall programları ile güçlü bir biçimce korumanız gerekmektedir. Bununla beraber şunu da unutmamak gerekir ki bilgisayarınıza yüklediğiniz cüzdanın güvenliği sizin bilgisayarınızı nasıl kullandığınıza bağlı olarak da değişir.

Ledger Nano S - The secure hardware wallet